Głębokość sadzenia roślin

1. W zależności od wielkości bryły korzeniowej rozmiary dołów są następujące:

- drzewa - gł. (40-70cm), średnica (70-120cm)
- krzewy - gł. (40-50cm), średnica (30-70cm).\



2. Drzewa i krzewy  przy ulicach miejskich, doły przeznaczone pod nie powinny być znacznie szersze i płytsze. Dół powinien mieć głebokość mniej więcej równą wysokości bryły korzeniowej, a szerokość ok. 3x większa od średnicy bryły.

Przygotowanie podłoża

1. Podstawą danej realizacji projektu nasadzeń roślinnych jest właściwe przygotowanie podłoża.
Przygotowanie podłoża polega na stworzeniu odpowiednich warunków glebowych, czyli:
- zapewnienie niezbędnej ilości składników pokarmowych
- zapewnienie właściwej struktury
- zapewnienie poziomu wilgotności oraz odczynu gleby
- prace rozpoczynamy od spulchniania wierzchniej warstwy gleby, co wpływa na stworzenie odpowiedniej struktury gleby.
Na niewielkich terenach spulchniamy tereny ręcznie, czyli łopatą. Na dużych terenach wykonujemy orkę.

Dla roślin krzewiastych  przekopujemy glebę na 20 cm (1 sztyk). Na glebach zbitych na całym terenie wykonujemy orkę głęboką lub przekopujemy na 30-40cm (2 sztyki) przy czym górną warstwę odwracamy i mieszamy, a dolną jedynie spulchniamy, w trakcie przekopywania usunąć jakieś niepożądane rośliny - chwasty.


2. Odczyn gleby.
Większość gatunków drzew i krzewów preferuje gleby o odczynie obojętnym lub lekko kwaśnym, w granicach pH 6,5-7,0. Jeżeli pH jest niższe, czyli nadmierna kwasowość, może wystąpic niekorzystna zmiana struktury i gleby:

- pogorszenie warunków powietrzno-wodnych (zanik struktury guzełkowatej)
- wypłukanie składników pokarmowych
- zwiększenie mikroskładników ( żelazo, miedź, cynk ) oraz metali ciężkich ( rtęć, ołów, nikiel ) co powoduje skażenie gleby i zagrożenie dla roślin.
- ograniczenie aktywności biologicznej bakterii i drobnoustrojów glebowych.

Ujemny wpływ zakwaszenia minimalizuje obecność większej ilości próchnicy oraz większą przepuszczalność gleby.


3. W cel zmiany odczynu gleby należy wykonać tzw. wapnowanie. Poprawia ono właściwości fizyczne w przypadku gleb np. ciężkich.
Wapnowanie przeprowadzamy za pomocą odpowiednich nawozów.
Rodzaje i dawki zależą od typu gleby:

- gleby ciężkie - nawozy wapniowe zawierające wapń w formie tlenkowej (CaO) 15-20kg/100m2
- gleby lekkie, piaszczyste - nawozy wolnodziałające (wapń w formie węglanowej (CaCO3), np. wapno dolomitowe, żużel wielkopiecowy 10-15kg/100m2

Nawozy stosujemy jesienią co 3-4 lata (albo początek wiosny). Jeżeli wymagane jest uzupełnienie w glebie substancji pokarmowych niezbędnych dla roślin, wykorzystujemy nawozy mineralne sprzyjające zakwaszeniu gleby (nawozy potasowe, azotowe, siarczany, chlorki).


4. Przygotowanie miejsc sadzenia i zaprawianie dołów.
Gleby nie zniszczone o normalych właściwościach możemy dodatkowo wzbogacić w składniki pokarmowe. Zabieg ten nazywamy zaprawianiem dołów. Wypełnienie całego dołu tylko żyznym kompostem może zachamować rozwój korzeni poza obręb dołu. Zaprawianie dołów wskazane jest zawsze w przypadku roślin sadzonych w trudnych warunkach siedliskowych (np. przy ulicy miejskiej), również dla roślin o szczególnych wymaganiach (np. róża). Niektóre gatunki sadzi się w sposób szczególny (te, które preferują gleby kwaśne). Kopiemy doły o głebokości 40-50cm, na dno sypiemy piasek z torfem (5 do 1), gr. 10-15 cm następnie dół dopełniamy, np. kwaśnym substratem torfowym.

Transport i przechowywanie materiału roślinnego

1. Czas między wykopaniem roślin, a ich sadzeniem powinien być jak najkrótszy.

2. Przygotowując rośliny do transportu odpowiednio je zabezpieczamy: korony większych roślin delikatnie obwiązać. (wiązania zdejmujemy po posadzeniu rośliny).

3. Rośliny odpowiednio unieruchamiamy:
- ściśle, żeby tworzyły jakąś całość, obok siebie, w pionie
- rośliny okrywamy, zabezpieczamy korzenie.
- na duże odległości przed transportem podlewamy obficie wodą.

4. Po przewiezienie roślin na miejsce docelowe, natychmiast przystępujemy do sadzenia.

5. Gdy istnieje konieczność przechowywania drzew i krzewów przez dłuższy czas, wtedy musimy je zadołować (w ziemi kopiemy płytkie dołki i dajemy tam rośliny pod kątem, z kierunkiem wiatru).

6. Rośliny dołujemy wg. określonego porządku:
zasada jest taka, że nie wolno mieszać gatunków i odmian.

Terminy sadzenia

1. Terminy i dł. sadzenia zależy od gatunków roślin i warunków pogodowych.
2. Przyjmujemy następujące zasady:

•  drzewa i krzewy sadzimy wiosną i jesienią (okres ich spoczynku)

•  pewniejszym terminem dla większości roślin drzewiastych jest wiosna. Okres jesienny ma przewagę ze względu na prace wykonawcze - jest dłuższy i bardziej stabilny. 

• wiosna - ok. 1 miesiąc
• jesień - ok. 2 miesiące

Sadzenie wiosenne.
Rośliny o wcześnie rozwijających liściach. Najpóźniej sadzimy drzewa i krzewy iglaste - od końca kwietnia do połowy maja.
Najlepszy okres sadzenia krzewów zimozielonych.

• termin jesienny.Dla większości drzew i krzewów zrzucających liście na zimę. Pierwsza połowa października.

3. Drzewa i krzewy sadzimy w odpowiednich warunkach pogodowych. Unikamy dni suchych, wysokich temp., silnego wiatru, ostrego słońca. Podstawą jest podlewanie zwłaszcza w okresie po posadzeniu roślin.

Sadzenie drzew i krzewów ozdobnych.

1. Wymaganie jakościowe materiału roślinnego

a) w przypadku drzew i krzewów

•  rośliny muszą być w dobrym stanie zdrowotnym
•  powinny być prawidłowo uformowane
•  korona drzew powinny być odpowiednio uformowane

b) drzewa iglaste

•  jeden wyraźny pion, odgałęzienia
•  kora pnia bez uszkodzeń, prawidłowo zabarwiona
•  wielkość, barwa liści i kwiatów charakterystyczna dla danego gatunku
•  nieuszkodzony system korzeniowy

Rośliny z odkrytymi korzeniami (do sprzedaży, potem zaraz sadzić)
Rośliny barotowane - z bryłą korzeniową, gleba w obrębie korzeni występuje, często pakowane w siatkę i do sprzedaży. Średnica bryły korzeniowej powinna być 10x12 razy większa od pnia średnicy (10,15cm od dołu).

Rośliny w pojemnikach z ukształtowaną bryłą korzeniową

2. Odległości sadzenia roślin

Właściwe odległości sadzenia roślin - rozstawa (więźba) zależy od dwóch czynników:

•  docelowe rozmiary roślin (wielkość w wieku dojrzałym)
•  zamierzona forma przestrzenna, które będą tworzyć rośliny

2.1. Odległości sadzenia roślin przedstawione są w zależności od ich przyzależenia do drzew, krzewów, pnączy.

a) drzewa

• grupy luźne (rozmieszczenie umożliwia swobodny rozwój korony). 

Odstępy są równe sumie wysokości dwóch sąsiednich roślin w wieku dojrzałym podzielonym przez 2, zasada ta nie dotyczy odmian kolumnowych.

•  grupy zwarte 

Rośliny te można sadzić nieco gęściej. Odległości sadzenia w zależności od gatunku wynoszą np. 5,10,15,20m. Nasadzenia o charakterze naturalistycznym należy stosować różne odległości w układzie nierególarnym, natomiast dla nasadzeń rzędowych, gdzie panują korzystne warunki nasłonecznienia.
Gdzie panują korzystne warunki oświetlenia minimalną dopuszczalną odległość przyjmuje się 4m.

b) krzewy

•  dla większości gatunków (z wyjątkiem odmian płożących). Nie powinny być mniejsze odstępy niż połowa wysokości rośliny i nie większe niż jego wysokość (przy założeniu, że wysokość = średnicy krzewu). Średnio przyjmujemy wielkość równą sumie wysokości dwóch sąsiednich wysokości w wieku dojrzałym podzieloną przez 3.

•  grupy krewów tego samego gatunku. W zależności od gatunku są to następujące odległości 0,7; 1,0; 1,5; 2,0m. Dla krzewów bardzo dużych: 3,0 do 4,0m.

•  żywopłoty w odległościach 0,2 do 0,5m, większe krzewy lub żywopłoty nieformowane 0,5 do 0,8m

Róże
  - duże walory dekoracyjne, odległości sadzenia zależą od odmiany, formy i siły wzrostu np.

• róże rabatowe odległości 0,4 - 0,5m lub 810 sztuk/m2

• róże krzaczaste (odmiany odekoracyjne odległość 1m)

  - gatunki dzikie, sadzone pojedyńczo, odległość 1,5-2m
  - żywopłot z róż - odległość 0,5-0,6m
  - grupa - odległość 0,8-1m

•  róże pnące - odległość 1,5-2m (zwarta ściana)

•  róże pienne - odległość 0,8-1,0m na rabacie, co 0,5-2,0m. Pojedyńcze, w rzędzie.

  - krzewinki (wrzosy, wrzoźce)
  - odmiany słabo rosnące 0,25-0,30m.
  - odmiany silnie rosnące 0,35-0,45m.

c) pnącza

•  nasadzenia rzędowe 2,0-3,0m (np. wzdłóż ściany budynku, przy przegrodach, trejażach) uwzględniając rozmiary i tempo wzrostu.

•  pnącza jako roślinność okrywowa (bluszcz pospolity) odległość zależą od szybkości oczekiwanego efektu.

Dopuszczalne minimalne odległości sadzenia drzew i krzewów od:
A - elementów infrastruktury technicznej;
B - różnych obiektów

Element infrastruktury    Minimalne odległościod pnia [m]
technicznej                              drzewa   krzewy
wodociąg                                      2,0   2,0
kanalizacja                                    2,0   1,5
przewód gazowy                           2,0   2,0
sieć cieplna                                   2,0   2,0
sączek melioracyjny                      3,0   2,0
podziemny kabel energetyczny i   
telekomunikycjny                          2,0   nie koliduje
napowietrzna linia energetyczna  
220-750kV                      r + max. 7,5  nie koliduje
napowietrzna linia energetyczna  
30-220kV                        r + max. 4,0  nie koliduje
słub energetyczny                          5,0  nie koliduje

r- promień korony dojrzałego drzewa


B. obiekty      Minimalne odległości od pani [m]
                                                                               drzewa   krzewy
zabudowa o wysokości powyżej 7m                            5,0   1,5
zabudowa o wysokości poniżej 7m                              4,0   1,5
ogrodzenia o wysokości 2m i wyżej                             4,0   1,0
stopy ścian oporowych, tarasów, stromych skarp         1,0   0,5
krawędź ścieżek parkowych i ogrodowych                0,75   0,4
krawężniki jezdniowe                                                   2,0   0,3
krawędź jezdni                                                              3,0   -
oś skrajnego toru kolejowego                                     15,0   15,0

Ogólne kryteria doboru drzew i krzewów

1. Wybierając konkretne gatunki do projektowanych zasadzeń musimy uwzględnić cechy ich walorów ozdobnych, użytkowych, wymagań siedliskowych.
Istniejące warunki możemy w pewnym stopniu zmodyfikować, ale im większa zgodność roślin z siedliskiem tym uzyskujemy lepszy efekt kompozycyjny i trwalszy układ.

2. Analizując warunki terenowe pod kątem sadzenia krzewów i drzew należy uwzględnić

•  uwarunkowania glebowe i hydrolityczne
•  uwarunkowania klimatyczne (rozkład temperatury, ilość opadów)
•  uwarunkowania przestrzenne terenu (rzeźba terenu) szczególnie ważne na terenach miejskich.
•  stopień ewentualnego zanieczyszczenia powietrza lub gleby (zakłady przemysłowe)

3. Biorąc pod uwagę rodzaj projektowanego obiektu i jego funkcje w szczególności musimy uwzględnić.

• rodzaj systemu korzeniowego roślin
• szybkość wzrostu i długość życia roślin
• odporność na szkodniki i infekcje chorobowe
• intensywność pielęgnacji
• komfort i bezpieczeństwo

Imienność biologiczna i kompozycyjna.

1. Cechą charakterystyczną obiektów, w których dominuje materiał przyrodniczy, jest ich zmienność w czasie. Przebiega ona w różnym tempie (cykl roczny i wieloletni).

2. Przekształcenia formy - są przejawem zmienności. Są wynikiem procesów naturalnych oraz działalności człowieka.

3. Na dynamikę zmian elementów roślinnych wpływa:

   a) zmienność przyrodnicza (procesy naturalne) Proces naturalny podlega stopniowej modyfikacji w czasie, wyrazem tego jest:

•      zmienność plastyczna roślin (światło, słońce, pory roku)
•      zmienność kompozycji ogrodowej (efekt rozwoju roślin 1 rok, kilka lat)

  b) zmienność antropomorficzna (zmiany pod wpływem człowieka)

•      zmienność kompozyjci ogrodowej
•      zmienność formy materiału roślinnego (przycinanie przestrzepy)

Roślinność drzewiasta w ogrodnictwie.

Roślinność drzewiasta w architekturze krajobrazu stanowi podstawę określonych zbiorowisk fitosocjologicznych, a jej obecność warunkuje prawidłowe funkcjonowanie ekosystemu.
Roślinność drzewiasta należy do grupy roślin wieloletnich, biorąc pod uwagę formy wzrostu tych roślin, wyróżniamy:


a) drzewa

• to najwyżej zorganizowana grupa wśród roślin.
• mają wyraźnie wykształcony pień
• korona drzewa bogato ugałęziona
• mogą być iglaste, liściaste, owocowe, ozdobne
• osiągają znaczne rozmiary i wiek
• w zależności od typu drzewa korona może przybrać kształt stożkowy, kulisty, piramidalny, elipsoidalny, zwisający

 b) krzewy

• nie posiadają głównego pnia
• wysokość nie przekracza kilku metrów
• dzielone są również tak jak drzewa na krzewy iglaste, liściaste, owocowe, ozdobne

c) krzewinki

• posiada częściowo drewniejące pędy
• stanowią formę przejściową pomiędzy roślinami drzewiastymi, a zielnymi

 d) pnącza

• szybki przyrost na długość 
• długie wiotkie pędy
• trudność utrzymywania w poziomie
• można stosować je w ogrodnictwie ozdobnym, gdyż lubią się wspinać po różnych drewnianych ozdobach

Z rodzimych gatunków jako drzewiaste rośliny szkieletowe służą: świerk pospolity, modrzew europejski, jodła pospolita, na suchych stanowiskach sosna pospolita. Z obcych roślin drzewiastych są to niektóre jodły (j.olbrzymia, j.nikko, j.kaukaska, j.grecka) modrzew japoński, świerki (ś.serbski, ś,kłujący) sosny (czarna, wejmutka).